Toestemming en lokalisatie

Generieke functies

Voor het uitwisselen van medische gegevens is het van groot belang dat de patiënt expliciete toestemming geeft voor het beschikbaar stellen van zijn gegevens aan andere zorgverleners. Deze toestemming wordt aangeduid als de generieke functie “Toestemming”.

Daarnaast is het nodig om te weten bij welke zorgaanbieders de patiënt een medisch dossier heeft, zodat deze gegevens kunnen worden opgevraagd. Deze functionaliteit wordt de generieke functie “Lokalisatie” genoemd..

Gemeenschappelijk voorziening Mitz

Voor beide generieke functies zal de toestemmingsvoorziening Mitz steeds vaker worden ingezet.

Op dit moment bestaat er een hybride situatie voor zowel de registratie en controle van toestemmingen als voor lokalisatie. Zorgaanbieders en softwareleveranciers die nog niet zijn overgestapt op Mitz, verzorgen de registratie en controle van toestemmingen lokaal in hun eigen systemen. Voor lokalisatie binnen AORTA‑LSP wordt het applicatiecomponent Verwijsindex (VWI) gebruikt. Dit is voor veel leveranciers nog steeds de gangbare werkwijze en maakt al langere tijd deel uit van de LSP‑infrastructuur.

In de nabije toekomst zal de gemeenschappelijke voorziening Mitz echter een steeds centralere rol krijgen. Met Mitz kunnen burgers zelf online hun toestemmingskeuzes beheren voor het uitwisselen van medische gegevens tussen zorgaanbieders. De afspraken voor het gebruik van Mitz zijn vastgelegd in het Mitz‑afsprakenstelsel, waarin onder meer de rollen, verantwoordelijkheden en de technische, organisatorische en juridische waarborgen zijn opgenomen die nodig zijn om vertrouwen in de toestemmingsvoorziening te borgen.

Deze afspraken zijn te raadplegen via de volgende link:

Mitz kan vanuit meerdere uitwisselingssystemen (US’en) worden gebruikt. Elk US bepaalt zelf welke functies en voorzieningen worden ondersteund, en dit geldt eveneens voor het LSP.

Mitz bij Medicatieoverdracht

Het gebruik van Mitz is bij de implementatie van Medicatieoverdracht niet verplicht. Zorgaanbieders en leveranciers die met Medicatieoverdracht aan de slag gaan, kunnen zelf bepalen of en wanneer zij de toestemmingsvoorziening Mitz willen inzetten. Wanneer zij voor Mitz kiezen, nemen zij deel aan het Mitz‑afsprakenstelsel en kunnen zij erop vertrouwen dat de vaststelling van rechtmatige toestemming op een betrouwbare en zorgvuldig georganiseerde manier plaatsvindt. Voor sectoren en leveranciers die nog geen bestaande voorziening voor toestemming hebben geïmplementeerd, biedt Mitz een toekomstbestendige oplossing om te voldoen aan de relevante wet- en regelgeving rondom toestemmingen.

Wanneer Mitz nog niet wordt gebruikt, wordt voor lokalisatie het AORTA‑LSP‑applicatiecomponent Verwijsindex (VWI) ingezet. Toestemming wordt in dat geval lokaal vastgelegd door de zorgaanbieder in het eigen XIS (zorginformatiesysteem). Ook de controle op toestemming vindt lokaal plaats in het XIS van de dossierhouder, conform de huidige werkwijze.

Hergebruik toestemmingen

In de afgelopen jaren hebben zorgaanbieders veel toestemmingen van patiënten vastgelegd voor specifieke gegevensuitwisselingen. Deze bestaande toestemmingen kunnen in veel gevallen opnieuw worden gebruikt om gegevensuitwisseling binnen het Medicatieproces te starten. Voor de via AORTA‑LSP vastgelegde toestemmingen geldt het volgende:

• Door apotheken vastgelegde toestemmingen kunnen worden hergebruikt voor het raadplegen van medicatiegegevens door alle betrokken sectoren. Bij een migratie naar Mitz worden deze toestemmingen opgenomen in het toestemmingenregister van Mitz.

• Door huisartsen vastgelegde toestemmingen kunnen eveneens worden hergebruikt voor het raadplegen van medicatiegegevens door alle betrokken sectoren. Ook deze toestemmingen worden bij een migratie naar Mitz automatisch opgenomen in het toestemmingenregister.

Belang van toestemmingen

Voor een goede werking van medicatieoverdracht is het essentieel dat de toestemming van de patiënt voldoende dekking biedt voor de benodigde gegevensuitwisseling. Het uitgangspunt is dat de patiënt een weloverwogen keuze kan maken over deze toestemming, waarbij zorgverleners de patiënt informeren over het belang ervan en ondersteuning bieden bij het registreren van de toestemmingen.

Voor patiënten die hierbij hulp nodig hebben, is de functionaliteit ‘Samen naar Mitz’ ontwikkeld. De werking en implementatie van deze functionaliteit zijn uitgebreid beschreven in de Mitz‑documentatie.

Voor digitaal vaardige patiënten is de online Mitz‑voorziening beschikbaar, waar zij zelfstandig hun toestemmingskeuzes kunnen vastleggen.

Let op: Toestemming geeft uitsluitend aan dát gegevens mogen worden uitgewisseld. Welke specifieke gegevens tussen zorgverleners daadwerkelijk mogen worden gedeeld, wordt bepaald in de Autorisatierichtlijn Medicatieveiligheid.

Afschermen en vrijgeven van patiëntgegevens vanuit het XIS

De betrokken zorgaanbieders kunnen in hun XIS‑systemen patiëntgegevens afschermen of vrijgeven richting AORTA.

Dit is vastgelegd in de PvE‑eisen:

• GBX.OPV.e4530.1 – Afschermen van patiëntgegevens

• GBX.OPV.e4520.2 – Vrijgeven van patiëntgegevens

…
patiëntgegevens moeten op verschillende aggregatieniveaus kunnen worden afgeschermd.
De aggregatieniveaus zijn beschreven in de domeinspecificatie waartoe de gegevens behoren.
…

Deze paragraaf vormt de hierboven genoemde domeinspecificatie.

In samenspraak tussen Nictiz en VZVZ is vastgesteld dat het gewenste aggregatieniveau voor Medicatieoverdracht het volledige patiëntdossier betreft.

Het afschermen van afspraken en/of medicamenteuze behandelingen kan leiden tot een onvolledig of vertekend medicatieoverzicht. Daarom raden Nictiz en VZVZ dit nadrukkelijk af.

XIS‑leveranciers hebben de ruimte om, in overleg met hun gebruikersgroepen, zelf invulling te geven aan de wijze waarop zij dit in hun systemen ondersteunen.